Aydın Sever - 11 Haziran 2017
Yönetmen: Steven Spielberg
Künye ve temel bilgiler
E.T. the Extra-Terrestrial, 1982 yapımı bir ABD filmi. Süresi 115 dakika. Yönetmen Steven Spielberg. Türkçeye E.T. — Bir Dost Uzaylı adıyla çevrilmiş.
Kadroda üç isim öne çıkıyor. Henry Thomas, uzaylıyla dostluk kuran çocuk Elliott'u oynuyor. Drew Barrymore ablası Gertie rolünde. Dee Wallace ise anneleri canlandırıyor. Müzik John Williams'a ait.
Filmin adı Türkçeye çevrilirken dost kelimesi eklenmiş. Bu tercih tesadüf değil. Film boyunca anlatılan şey bir tehdit değil, bir yakınlık.
Konu: Dünyada kalmış bir uzaylı
Film, dünyada mahsur kalan bir uzaylının hikâyesiyle başlıyor. E.T. burada kalmış, evine dönemiyor. Tek isteği de bu: ait olduğu yere geri dönmek.
Karşısına bir çocuk çıkıyor. Elliott ile E.T. arasında bir dostluk kuruluyor. Bu dostluk film ilerledikçe bir koruma ilişkisine dönüşüyor. Çocuklar E.T.'yi saklıyor, ona yardım ediyor, onu geri göndermenin yolunu arıyor.
Bence filmin en sade tarafı burada. E.T. kötü bir niyet taşımıyor. İnsanlara zarar vermek aklına gelmiyor. Yaratık gibi görünüyor ama sevimli. Seyirci de bu yüzden ona kolayca bağlanıyor.
Spielberg'in kurduğu denklem tersine çevrilmiş bir denklem. Alışılmış bilim kurguda gelen yabancı tehlikelidir, insanlar kendini korumaya çalışır. Burada ise korkup kaçan taraf uzaylı. Korunması gereken de o. Yani film bir noktada seyirciye şunu soruyor: asıl önlem alınması gereken kim?
Bisikletler ve ay
Filmin en bilinen karesi bisikletlerin ayın önünden uçtuğu an. Bu görüntü tek bir karede filmi özetliyor gibi. Yerçekimi yok, korku yok, sadece çocuklar ve bisikletler.
Bir filmi yıllar sonra hatırlatan şey genelde böyle tek bir görüntü oluyor. E.T. için o görüntü bu. Benim için de öyle. Filmin geri kalanını hatırlamasam da o kareyi hatırlıyorum.
Sahnenin işlemesinin bir sebebi var. Film boyunca biriken endişe o anda boşalıyor. Ekranda konuşan kimse yok, açıklama yok. Sadece hareket var. Bu yüzden sahne, anlatılanı değil gösterileni hatırlatıyor.
İkinci akılda kalan şey replik. 'E.T. phone home' cümlesi, filmin en çok tekrarlanan satırı. Basit bir istek: eve telefon etmek. Bütün hikâye aslında bu kısa cümlede duruyor.
Spielberg'in en kişisel filmi
Spielberg bu filmi kendi deyimiyle en kişisel filmi olarak tanımlıyor. Bunu söylerken abartmıyor bence. Çünkü filmde büyük olaylar değil, küçük bir evin içindeki ilişkiler öne çıkıyor.
Yönetmenin bu konuda bir geçmişi var. Close Encounters of the Third Kind ile bilim kurguya farklı bir yerden bakmıştı. E.T. o çizgiyi bir adım daha ileri götürüyor. Bu kez uzaylı bir kalabalığın parçası değil, tek başına bir karakter.
Filmin seyirciyle kurduğu ilişki de bu yüzden sağlam. E.T.'ye bir zarar gelmesin diye endişeleniyoruz. Ona kötülük yapmaya çalışanlara ise ister istemez tepki duyuyoruz. Bu tepki bize film tarafından dayatılmıyor, kendiliğinden geliyor. Spielberg'in istediği şey de bence buydu: dönüp kendimize bakmak. Yıllarca birbirine düşmanlık besleyen, bunun için kendince sebep bulan insanların, görmediği bir canlıdan korkması üzerine düşünmek.
Dost uzaylı fikri sinemada yeni bir kapı açtı. Senaryo sıkıntısı çeken bir tür için bu fikir tazelik demekti. Sonrasında benzer karakterler çoğaldı. Ama ilk olanın yeri ayrı kalıyor.
John Williams'ın müziği
Filmin duygusunu taşıyan unsurlardan biri müzik. John Williams'ın yazdığı müzik, sahnelerin altını dolduruyor. Bunu söylerken şunu kastediyorum: müzik olmasa aynı sahneler bu kadar işlemezdi.
Williams ile Spielberg'in birlikte çalışması bu filmde de sürüyor. Sonuç, filmin adıyla birlikte hatırlanan bir müzik. Çoğu kişi filmi yeniden izlemeden melodiyi mırıldanabilir. Bu, bir film müziği için iyi bir ölçü.
Hangi türde bir film?
E.T. tek bir türe sığmıyor. Bilim kurgu tarafı var: dünya dışı bir canlı, uzay, dönüş planı. Ama aynı zamanda bir çocuk filmi. Ve duygusal bir film.
Bu karışım bazı filmlerde dağılır. Burada dağılmıyor. Çünkü bütün türler aynı hikâyeye hizmet ediyor: eve dönmek isteyen birinin hikâyesine.
Filmi bir kendini iyi hissetme filmi olarak da okuyabiliriz. Sonunda seyirci rahatlıyor. Ama bu rahatlık bedava gelmiyor. Film boyunca E.T.'nin başına bir şey gelmesin diye endişeleniyoruz. Çocuklar onu koruyor, biz de onlarla birlikte koruyoruz.
Bugün izlendiğinde de bu duygu değişmiyor. Görsel efektler 1982'den kalma, bunu saklamaya gerek yok. Yine de hikâye ayakta duruyor. Bence sebebi basit: film bir uzaylıyı değil, bir çocuğun yalnızlığını anlatıyor. Uzaylı o yalnızlığın karşısına konmuş bir ayna.
Sık Sorulan Sorular
E.T. hangi yıl çıktı ve ne kadar sürüyor?
Film 1982 yapımı. ABD yapımı olan filmin süresi 115 dakika.
Yönetmen kim, başrollerde kimler var?
Yönetmen Steven Spielberg. Başrollerde Henry Thomas, Drew Barrymore ve Dee Wallace yer alıyor. Müzik John Williams'a ait.
Filmin en bilinen anları hangileri?
Bisikletlerin ayın önünden geçtiği sahne ve 'E.T. phone home' repliği en çok hatırlanan anlar arasında.
Hiç yorum yok: