Bu Filmin Müzikleri Bir Harika Dostum

Aydın Sever

2017 · ABD · 113 dk
Yönetmen: Edgar Wright

KISA ÖZET Baby Driver, müziği sonradan eklenen bir katman olarak kullanmıyor. Kulak çınlamasıyla yaşayan Baby, soygunları kendi çaldığı şarkılara göre planlıyor. Edgar Wright da kurguyu bu ritme bağlıyor; şarkı sadece duyulmuyor, sahnenin süresini ve temposunu belirliyor. Bu yazıda açılıştaki Bellbottoms ile çatışma sahnesindeki Tequila üzerinden filmin ses mantığına bakıyorum. Şarkı listesinin karakteri nasıl anlattığını ve filmin ritmi hangi noktada bıraktığını da yazdım.

Müzik Burada Senaryonun Parçası

Baby Driver'da müzik sonradan eklenmiş bir süs değil. Filmin kurulumu doğrudan sesin üstüne oturuyor. Baby (Ansel Elgort) ailesini bir trafik kazasında kaybediyor. Kaza ona kulak çınlaması bırakıyor. Çınlama geçmiyor. Tek çare kulaklık.

Şarkı başladığında çınlama geri çekiliyor. Baby'nin yüzü değişiyor, omuzları gevşiyor. Benim için filmin asıl meselesi tam burada başlıyor. Baby müziği sevdiği için değil, kafasının içindeki sesi susturmak için dinliyor.

Bu yüzden kaçış şoförlüğü de bir dinleme işine dönüşüyor. Patronu Doc (Kevin Spacey) her soygunda ekibi değiştiriyor. Baby değişmiyor. Doc'un direksiyondaki bir adama değil, ritmi tutan bir adama ihtiyacı var.

Açılış: Bellbottoms

Film Jon Spencer Blues Explosion'ın 1994 tarihli Bellbottoms parçasıyla açılıyor. Şarkı açılış kovalamacasının üstüne biniyor. Araba hareket ettiğinde müzik çoktan çalmaya başlamış oluyor. Kulağa sıra dışı bir tercih gibi gelmiyor. Ama filmin bütün mantığı burada kuruluyor.

Edgar Wright, Esquire dergisine verdiği röportajda bu şarkıyı yirmili yaşlarında tekrar tekrar dinlediğini söylüyor. Dinlerken kendini bir araba kovalamacasının içinde hayal edermiş. Yani film bir şarkıdan doğmuş. Bence filmi bu kadar tutarlı yapan şey de bu. Wright önce parçayı seçmiş, sahneyi sonra o parçanın üstüne kurmuş.

Bu yaklaşımın bir bedeli var. Şarkıyı sonradan seçemiyorsunuz. Sahnenin temposunu parça belirlediği için listede sakin bir parça varsa sahne de sakinleşiyor. Film bu yüzden bir kovalamaca filmi gibi değil, bir çalma listesi gibi akıyor. Bence doğru tarafı da bu.

Çatışma Sahnesi: Tequila

Silahlı çatışma sahnesinde The Chips'in Tequila'sı çalıyor. Bu seçim ilk bakışta tuhaf. Silahlar patlarken neşeli bir melodi duyuyorsunuz. Film burada müziği gerilimi artırmak için değil, gerilimi bozmak için kullanıyor.

Ben bu sahneyi seviyorum. Şiddetin kendisi ciddiye alınmıyor, ciddiyetsizlik de şiddeti komik göstermiyor. İkisi aynı anda duruyor. Baby için de olay bu aslında. İş yapılıyor, o sırada kafasının içinde bir şarkı çalıyor. Tequila o mesafeyi seyirciye geçiriyor.

Kurgu Ritme Göre Kesiliyor

Filmin ayırt edici tarafı burada. Aksiyon ve kurgu, çalan şarkının ritmine göre kesiliyor. Kovalamaca sırasında tempo yükseldiğinde planlar kısalıyor. Şarkı sakinleştiğinde kamera nefes alıyor. İzlerken fark edilmeyen ama hissedilen bir şey bu. Müzik sahneyi süslemiyor. Sahnenin uzunluğunu belirliyor.

Bir de şu var. Filmde neredeyse hiç orkestra müziği yok. Duyduğumuz her şey Baby'nin listesinden geliyor. Bu yüzden müzik hiçbir yerde anlatıcı rolüne bürünmüyor. Seyirci de Baby ile aynı kanaldan dinliyor. Bence filmin en zekice tarafı bu.

Sesin kendisi de bu ritme katılıyor. Motor, vites, fren, kapı. Hepsi müziğin arasına yerleşiyor. Bir sahnede müziği kapatmak, seyirciyi bir anda Baby'nin kulağının içine sokmak demek. Film bunu yer yer yapıyor ve her seferinde tonu değişiyor.

Bu tür bir kurgu kolay değil. Aksiyon sahnesinde planları istediğiniz yerden kesemezsiniz. Şarkı size bir ızgara veriyor. Kamera hareketi, oyuncunun adımı, arabanın dönüşü o ızgaranın içine oturmak zorunda. Aynı disiplini bir film boyunca sürdürmek zor iş. Bence Wright'ın en büyük başarısı burada: müziği espri olarak kurup sonra ciddiye alması.

Şarkı Listesi Karakteri Anlatıyor

Baby'nin iPod'unda binlerce şarkı var. Soundtrack albümü de iki CD'de otuz parça olarak yayınlandı. Queen, Golden Earring, Beck, Brubeck, Barry White, Beach Boys gibi isimler aynı listede duruyor. Yıllara göre ayrılmamış, türe göre düzenlenmemiş bir liste.

Bu dağınıklık bence karakterin kendisi. Baby'nin geçmişi bir kazayla kesilmiş. Müzik zevki de o kesintinin etrafında şekillenmiş. Tek bir döneme ait değil. Bir dönemin içinden kurtarabildiklerine ait.

Filmin duygusal yükünü taşıyan taraf da burada. Baby'nin kontrol edebildiği tek şey listesi. Soygunun saatini Doc belirliyor, ekibi Doc seçiyor. Şarkıyı ise Baby seçiyor. Bu yüzden müzik, film boyunca onun tek karar alanı olarak kalıyor. Debora (Lily James) ile arasındaki kısım da bu karar alanının içinde ilerliyor.

Nerede Zorlanıyor

Filmin ikinci yarısında ritim biraz geri çekiliyor. Hikaye öne geçiyor, müzik aynı işi yapmıyor. Son perdede kurgu artık şarkıya değil olaylara göre ilerliyor gibi geldi bana. Bu bir tercih olabilir. Yine de ilk yarıdaki ritim heyecanı aynı seviyede sürmüyor.

İlk yarıda müziğin taşıdığı oyun, ikinci yarıda oyuncuların üstüne biniyor. Kevin Spacey'nin Doc'u, Jon Hamm'ın Buddy'si ve Jamie Foxx'un Bats'ı sert sahnelerin yükünü çekiyor. Bu da filmin ritmi bırakırken boşluğa düşmemesini sağlıyor.

Bunu bir kusur saymıyorum. Montajı bu kadar sıkı kurulmuş bir filmde ritmi bir yerde bırakmak zorundaydınız. Bence doğru yerden bırakıyor. Seyirci şarkının içinden çıkıp hikayenin içine giriyor. O noktadan sonra Baby'nin listesi değil, Baby'nin seçimleri belirleyici oluyor.